Kvartirani ko‘rish: uyda o‘tkaziladigan yarim soatning ro‘yxati

Uyni ko‘rgani ketayotganda uch narsani oling: zaryadi to‘la telefon, telefon zaryadlagichi va kichkina fonar. Zaryadlagich rozetkalarni tekshirish uchun — har bir xonada bittasini sanchib ko‘rasiz va zaryad borayotganini ko‘rasiz. Fonar esa shkaf ortiga, mo‘rilarga va sanuzeldagi quvurlar tagiga qarash uchun kerak bo‘ladi; namlik ko‘pincha aynan o‘sha ko‘rinmaydigan joylarda boshlanadi.

Vaqtni ham tanlang. Imkon bo‘lsa kunduzi boring — sun’iy yorug‘lik devor va shift holatini yashiradi. Agar uy jiddiy ko‘rilayotgan bo‘lsa, ikkinchi marta kechqurun borish arziydi: podyezd yoritilganmi, hovlida qanday hayot bor, qo‘shnilardan shovqin keladimi — bularning javobi faqat kechqurun ko‘rinadi.

Suv — birinchi tekshiriladigan narsa, chunki uni tuzatish eng qimmat va eng noqulay. Hammomga kiring va kranni to‘liq oching: bosim qanday, oqim tekismi, issiq suv necha soniyada keladi. Keyin oshxonadagi kranni ham bir vaqtda oching — ikkalasi birga ishlaganda bosim qanchalik tushishi yuqori qavatlarda ayniqsa muhim. Suv rangiga ham qarang: birinchi soniyalarda sarg‘ish oqim kelsa, quvurlar eski degani.

Kanalizatsiyani tekshirish oson: rakovinani suvga to‘ldiring va bo‘shating. Suv sekin ketsa yoki g‘uldirab qaytsa, bu doimiy muammoning belgisi. Unitazni yuvib ko‘ring, bachokning to‘lishini kuting va oqmayotganini ko‘ring. Quvurlar tagiga fonar bilan qarang: quruq dog‘, oq tuz izi yoki zang sekin oqish borligini aytadi.

Isitgich va suv isitgich alohida savol. Uyda kolonka bo‘lsa, uni yoqib ko‘ring va oxirgi marta qachon xizmat ko‘rsatilganini so‘rang. Gaz asbobi bilan bog‘liq har qanday narsada ehtiyot bo‘ling: shubhali hid yoki eski, ta’mirlanmagan qurilma bo‘lsa, bu shunchaki noqulaylik emas.

Elektr shchitini ko‘rishni so‘rang. Bu g‘alati iltimos emas: shchitga bir qarash uyning holati haqida ko‘p narsa aytadi. Yangi avtomatlar, tartibli simlar va belgilangan liniyalar — yaxshi belgi. Chalkash simlar, eski probkalar va izolentali ulanishlar esa keyinchalik sizning muammoyingizga aylanadi.

Rozetkalarni zaryadlagich bilan tekshiring — har bir xonada kamida bittasini. Ayni paytda ularning soniga ham qarang: eski uylarda bitta xonada bitta rozetka bo‘lishi odatiy hol va bu kundalik hayotda uzatgichlar o‘rmoniga aylanadi. Yorug‘lik o‘chirgichlarini ham bosib chiqing, chiroqlar borligini va ishlashini ko‘ring.

Eng muhim savol — quvvat. Eski uylarda kondisioner, kir yuvish mashinasi va elektr isitgich bir vaqtda ishlaganda avtomat tushib qolishi keng tarqalgan. Uy egasidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘rang: shu uch qurilmani birga yoqsa bo‘ladimi va oxirgi marta simlar qachon yangilangan. Javobning ohangi ko‘pincha javobning o‘zidan ko‘proq narsani aytadi.

Isitish O‘zbekistonda alohida turadigan masala, chunki u qishki kommunal hisobni butunlay o‘zgartiradi. Uy markaziy isitishdami, kolonka orqali isitiladimi yoki elektr isitgichlarga tayanadimi — buni yozda ko‘rayotgan bo‘lsangiz ham aniqlang. Va darhol ikkinchi savolni bering: o‘tgan qishda bu uy uchun kommunal qanday chiqqan. Aniq raqam so‘rash noqulay tuyulmasin, bu sizning kelgusi xarajatingiz.

Derazalarni ochib-yopib ko‘ring. Ular qiyshaymay yopiladimi, rezinalari butunmi, ramkalar orasidan shamol o‘tadimi. Yog‘ochli eski derazalar issiqlikni yomon ushlaydi va bu qishda darhol seziladi. Deraza yonidagi devor va deraza tagi ham diqqat bilan ko‘rilsin: qora nuqtali dog‘lar, ko‘pikli bo‘yoq yoki ko‘chgan oboy namlikning belgisi.

Namlikni hidlab ham bilish mumkin. Uyga kirgan birinchi soniyada zax hidini sezsangiz, buni e’tiborsiz qoldirmang — ayniqsa birinchi qavatda va oxirgi qavatda. Yangi bo‘yalgan bir bo‘lak shift yoki bitta xonada yangilangan oboy ko‘pincha yopib qo‘yilgan oqish izi bo‘ladi. So‘rashdan tortinmang: bu yerda oqib ketganmi, qachon tuzatilgan.

Uyali aloqa signalini o‘sha yerda, o‘z telefoningizda tekshiring — xonalarning har birida, ayniqsa yotoqxonada va hammomda. Qalin devorli uylarda va yerto‘la darajasidagi kvartiralarda signal kutilmaganda yo‘qolishi mumkin. Internet masalasini ham shu yerda hal qiling: uyga qaysi provayder tortilgan, kabel kirganmi yoki uni o‘zingiz olib kirasizmi, tezlik qanday.

Podyezdga chiqib bir daqiqa turing. Zinapoya toza saqlanganmi, chiroq yonadimi, kirish eshigi qulflanadimi, lift ishlaydimi va u qanday holatda. Hovliga chiqing: mashina qo‘yish joyi bormi, chiqindi konteynerlari qayerda, bolalar maydonchasi qanday. Bu narsalar e’londa hech qachon yozilmaydi, lekin siz ular bilan har kuni yashaysiz.

Imkoni bo‘lsa qo‘shnilardan biriga bir og‘iz so‘z tashlang. Podyezddagi odamdan "bu uyda suv yaxshi keladimi, qishda sovuq bo‘lmaydimi" deb so‘rash butunlay normal va ko‘pincha eng halol javobni beradi. Ayni paytda bu uyni ko‘rsatayotgan odam haqiqatan shu yerdanmi yoki yo‘qmi — buni ham bilib qo‘yasiz.

Uy yoqqan bo‘lsa, ketishdan oldin hujjat masalasini oching. Mulk hujjatini va uy egasining pasportini ko‘rishni so‘rang, ikkalasidagi ism bir xilligiga ishonch hosil qiling. Agar uyni egasining qarindoshi yoki tanishi topshirayotgan bo‘lsa, uning ishonchnomasi bo‘lishi kerak. Bu tekshiruv bir daqiqa oladi va firibgarlik sxemalarining aksariyatini shu yerdayoq to‘xtatadi.

Shu yerda pul haqidagi savollarni ham bering: narxga nimalar kiradi, kommunal kimning zimmasida, zakladka qancha va qaysi holatda to‘liq qaytariladi, shartnoma necha oyga tuziladi va shu muddatda narx o‘zgaradimi. Javoblarni telefondagi eslatmaga yozib qo‘ying — bir kunda uch uy ko‘rsangiz, kechqurun ularning shartlari xotirada aralashib ketadi.

Va oxirgi qoida, u hech qachon buzilmaydi: uyni ko‘rgan kuniyoq, hujjatni ko‘rmasdan va shartnoma imzolanmasdan hech kimga pul bermang. "Band qilib turaman" degan taklif qanchalik ishonarli eshitilmasin, javob bir xil bo‘ladi.